Eind juni neem ik na bijna acht jaar afscheid als voorzitter van MKB-Nederland. Mijn tweede en laatste termijn zit erop. Terugkijkend, en daar ontkom je aan het eind van zo’n periode niet aan, was het nooit rustig. Een aaneenschakeling van schokken, keuzes en een steeds terugkerende vraag: hoe behouden en benutten we de kracht van het mkb in een wereld die structureel onrustiger wordt?
Wat deze periode typeert, is dat crisis eerder regel dan uitzondering werd. Van pandemie tot energiecrisis, van politieke instabiliteit tot geopolitieke spanningen, steeds opnieuw moesten ondernemers schakelen. En steeds opnieuw bleek hoe groot de veerkracht van het mkb is. Snel aanpassen, kosten beheersen, nieuwe markten zoeken, blijven investeren waar het kan. Maar ook werd duidelijk: die veerkracht is niet onbeperkt.
Vanaf de eerste dag ging het ergens om. In september 2018, toen ik aantrad, ging de afschaffing van de dividendbelasting niet door. We hebben dat geld – 1,9 miljard – toen met succes geclaimd voor lastenverlichting voor het mkb. Het voelde als erkenning: het mkb als fundament van de economie, niet als bijzaak. Als de regel, in plaats van de uitzondering. Dat ben ik al die jaren blijven benadrukken. Het mkb is immers 99 procent van alle bedrijven in ons land. Dát is de maat der dingen.
Tijdens de coronacrisis werd zichtbaar hoe kwetsbaar ondernemerschap is wanneer de overheid ingrijpt in de bedrijfsvoering, en hoe essentieel het is dat compensatie dan rechtvaardig en tijdig is. De energiecrisis en de daaropvolgende jaren onderstreepten opnieuw dat externe schokken directe gevolgen hebben voor de haarvaten van de economie.
Misschien wel de belangrijkste conclusie die ik voor mezelf heb getrokken, is dat veel problemen niet op zichzelf staan, maar het gevolg zijn van falende systemen. Een arbeidsmarkt die piept, sociale zekerheid die kraakt, Belastingdienst en uitvoeringsinstellingen die vastlopen, een energienet dat het niet aankan, een overheid voor wie het antwoord op complexiteit nog meer complexiteit is. Ondernemers lopen daar dagelijks tegenaan. Een sterk mkb vraagt om meer dan alleen sterke ondernemers. Het vraagt om een overheid die consistent is, beleid dat uitvoerbaar is en systemen die mee- in plaats van tegenwerken.
Mijn boodschap was de afgelopen acht jaar eenvoudig, maar blijft urgent: vertrouwen, voorspelbaarheid en vereenvoudiging zijn geen luxe. Ze zijn de basisvoorwaarden om ondernemerschap de ruimte te geven die het nodig heeft. En we hebben dat ondernemerschap nodig voor een sterke economie en weerbare samenleving.
Jacco Vonhof
Voorzitter MKB-Nederland
